Amerykańscy eksperci ostrzegają.
Eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie budzi coraz większy opór w środowiskach prawniczych. Ponad 100 czołowych ekspertów prawa międzynarodowego z USA podpisało list otwarty, w którym alarmują, że działania administracji Donalda Trumpa oraz uderzenia w infrastrukturę cywilną Iranu mogą nosić znamiona zbrodni wojennych.
Sytuacja na linii Waszyngton–Teheran osiągnęła punkt krytyczny. Po serii uderzeń, które rozpoczęły się pod koniec lutego 2026 roku, amerykańscy prawnicy i badacze z prestiżowych uczelni, takich jak Harvard, Yale, Stanford czy University of California, zdecydowali się na bezprecedensowy krok. W opublikowanym na łamach serwisu Just Security Policy liście otwartym wskazują oni na rażące naruszenia międzynarodowego prawa humanitarnego.
Infrastruktura energetyczna jako cel. Czy to legalne?
Bezpośrednim impulsem do wystosowania apelu były ostatnie zapowiedzi prezydenta Donalda Trumpa. W środowym przemówieniu telewizyjnym amerykański przywódca zagroził uderzeniem w irańskie elektrownie oraz zakłady odsalania wody. Eksperci podkreślają, że niszczenie obiektów niezbędnych do przeżycia ludności cywilnej jest surowo zabronione przez konwencje międzynarodowe.
Trump, stosując agresywną retorykę, zapowiedział przywrócenie Iranu do „epoki kamienia łupanego”, jeśli kraj ten nie ugnie się przed żądaniami Waszyngtonu. Zdaniem sygnatariuszy listu, takie oświadczenia w połączeniu z faktycznymi działaniami militarnymi budzą „poważne obawy związane z łamaniem praw człowieka”.
Kontrowersyjne wypowiedzi Białego Domu i Pentagonu
W dokumencie szczególną uwagę poświęcono nie tylko samym atakom, ale i retoryce wysokich urzędników państwowych. Przytoczono m.in. marcowy komentarz prezydenta, w którym stwierdził, że niektóre uderzenia mogłyby zostać przeprowadzone „tylko dla zabawy”.
Równie duży niepokój budzą słowa szefa Pentagonu, Pete’a Hegsetha. Zadeklarował on, że armia USA nie zamierza stosować się do „głupich zasad zaangażowania” (rules of engagement). Prawnicy ostrzegają: odrzucenie standardowych procedur chroniących cywilów to prosta droga do odpowiedzialności przed międzynarodowymi trybunałami.
Tragedia w szkole dla dziewcząt – 175 ofiar
Najtragiczniejszym symbolem obecnej fazy wojny pozostaje atak z 28 lutego na irańską szkołę dla dziewcząt. Choć początkowo unikano jednoznacznych deklaracji, marcowe śledztwo wykazało, że to siły amerykańskie są prawdopodobnie odpowiedzialne za to niszczycielskie uderzenie. Według danych Irańskiego Czerwonego Półksiężyca, w ataku zginęło 175 osób, w większości dzieci.
Eksperci w swoim liście wyliczają, że systematyczne uderzenia w:
- placówki edukacyjne,
- domy mieszkalne,
- obiekty służby zdrowia,
nie mogą być traktowane jako przypadkowe „straty uboczne”, lecz wymagają rzetelnego dochodzenia pod kątem zbrodni przeciwko ludzkości.
Wojna, która ogarnia region
Konflikt, który wybuchł 28 lutego 2026 r. jako wspólna operacja USA i Izraela przeciwko Iranowi, szybko przerodził się w wojnę regionalną. Odpowiedzią Teheranu były ataki na Izrael oraz bazy USA w państwach Zatoki Perskiej. Bilans jest przerażający: tysiące zabitych i miliony uchodźców zmuszonych do opuszczenia swoich domów w Iranie i Libanie.
Amerykańskie organizacje muzułmańskie oraz obrońcy praw człowieka ostrzegają, że retoryka „odczłowieczania” przeciwnika, stosowana przez obecną administrację, jedynie nakręca spiralę przemocy, za którą najwyższą cenę płacą cywile.
Czy amerykańscy dowódcy staną przed trybunałem? Na ten moment list ekspertów jest potężnym głosem sumienia, który ma wymusić na Białym Domu zmianę strategii i powrót do przestrzegania norm wypracowanych po II wojnie światowej.
Ta sytuacja pokazuje, jak cienka jest granica między „operacją militarną” a działaniami, które historia oceni bardzo surowo.
Autor: Kamil Bednarczyk
Źródło: Reuters
